س 3 - شخصى تصادف كرده و پايش شكسته است ، دكتر براى عمل جرّاحى او را بيهوش كرده لكن بعد از عمل به هوش نيامده است آيا ديه به عهده دكتر است ؟ ج 3 - ديه به عهده دكتر است مگر آن كه قبل از عمل خود را تبرئه كرده باشد . ديه عمل ، راننده س 1 - راننده يك ماشين در بين مسير جادّه برون شهرى يك نفر را سوار ماشين خود مىكند سپس سانحه‌اى بروز دهد بدين معنى كه ماشين روانه درّه شود و اين يك نفر سرنشين كه در بين راه سوار شده فوت كند آيا راننده بايد ديه اين شخص را بپردازد يا خير ؟ ج 1 - اگر مرگ مستند به عمل راننده باشد ، ديه را بايد راننده بدهد ولى اگر هچگونه تقصيرى نداشته باشد شرعاً ديه بدهكار نيست ولو آنكه قانوناً بدهكار باشد . تقليل و تغليظ ديه س 1 - همانگونه كه مستحضريد بر اساس برخى از روايات وارده در باب ديات ، خوب شدن بعضى جراحات يا نقص عضوها ( نظير شكستگى استخوان در اعضايى كه ديه مقدّره دارد يا شكافتن لب ) ميزان ديه را تغيير مىدهد ، با توجّه به اين كه امروزه به خاطر پيشرفت علم پزشكى تعداد قابل ملاحظه‌اى از جراحات و نقص عضوها قابل درمان مىباشد ؛ بفرمائيد : الف - آيا تأثير درمان در ميزان ديه را به غير موارد مصرّح در فقه نيز مىتوان تعميم داد ؟ ب - آيا پيوند عضو مقطوع در ميزان ديه تأثير دارد يا خير ؟ ( در صورتى كه انگشت يا دست شخصى در اثر جنايت قطع شود ، اگر به موقع اقدام گردد مىتوان عضو مقطوع را پيوند زد ) ج 1 - الف - در غير موارد مصرّحه در فقه تعميم تأثير درمان مشكل است زيرا در بسيارى از موارد توابعى دارد كه قبول آن امكان ندارد و ثانياً از موارد خلاف قاعده است كه بايد به قدر متيقّن كه موارد منصوصه است عمل كرد . ب - با بيان بالا روشن شد كه بمحض جنايت ، ديه مشخّص مىگردد مگر در موارد مصرّحه و لذا پيوند عضو مقطوع تأثيرى در مقدار ديه ندارد .